Bài viết về các kì vọng phi thực tế của Hebert Liu trên trang Fast Company.
Trong thập kỷ 80 của thế kỷ trước đã có một câu chuyện thú vị. Nhà giáo dục Jaime Escalante đã dạy giải tích tại một trong những trường tệ nhất ở Đông LA. Ngôi trường có tỷ lệ bỏ học là 55%. Escalante và lớp giải tích của mình đã đảo ngược danh tiếng cho ngồi trường. Số lượng học sinh của ông vượt qua được kì thi giải tích AP ở tỷ lệ rất cao.
Một bộ phim được dựng trên bối cảnh của câu chuyện này đã được ra mắt. Khi đó, Dolores Kohl Solovy và Patricia Brieschkeis đã viết:
“Con cái của chúng ta sẽ đạt được kì vọng của chúng ta. Điều gì sẽ xảy ta nếu chúng ta thực sự tin vào điều đó? Nếu những nhà quản lý trường học tin vào điều đó? Nếu tất cả mọi giáo viên ở mọi nơi đều tin vào điều đó?”
Khi sự kì vọng của mọi người và lịch sử đều chống lại chống lại chúng ta. Chúng ta cần được nhắc nhở về niềm tin vào chính mình. Hãy cùng nhìn vào cái mà chúng ta gọi là sự kì vọng không thực tế. Thứ chúng ta áp đặt lên bản thân mình (chứ không phải lên người khác). Nếu bạn đã từng tự nói với mình những lời phủ định kì vọng. Những câu kiểu như “Điều đó sẽ chẳng bao giờ xảy ra với mình”; “Mình thử nó để làm gì nhỉ?”; hay “Mình không đủ thông minh để làm điều này”, bài viết này là dành cho bạn.
Đối mặt với những kì vọng lệch lạc
Ta thường tự huyễn hoặc chính mình với những giấc mơ về thứ mà chúng ta hiếm khi có được. Có lẽ là bởi chúng ta không thể gặp lại nó sau những lời thì thầm thoảng qua. Khi một giáo viên nói với Di’Zhon Chase rằng cô có thể đăng ký vào một lớp học ở Havard; cô ấy đã phản ứng với một sự hoài nghi. Chase nói trong cuộc phỏng vấn với tờ New York Times:
“Havard không phải là một phần của cuộc nói chuyện – bạn còn không nghe thất từ đó trong Gallup. Đó không phải là một thứ mà những người trường thành mong đợi ở bọn tôi. Tôi không nghĩ rằng đó là bởi vì họ không tin tưởng vào chúng tôi, nó đơn giản là một thứ rào cản vô hình ở đó.
Seth Godin đã viết trong blog của mình:
“Khi văn hóa của chúng ta (truyền thông, cơ cấu quyền lực, xã hội) nói với chúng ta rằng, ‘những người với vẻ bề ngoài như bạn không nên kỳ vọng vào một cuộc sống như vậy’, đó là một sự đánh cắp. Chúng ta đang đánh tương lai của những người có khả năng thành đạt, và cũng chính là đánh cắp tương lai của cộng đồng chúng ta. Làm sao mà một xã hội (chính là chúng ta) có thể nói rằng, ‘chúng tôi chẳng mong muốn cậu có thể tốt nghiệp, chúng tôi chẳng mong muốn cậu có thể dẫn dắt, chúng tôi chẳng mong muốn cậu có thể được tin tưởng để tạo nên những sự khác biệt?”
Những lời hứa hẹn cho kì vọng
Trong 18 năm đầu đời, tôi chìm đắm trong những chuyến đi nhà thờ định sẵn vào mỗi Chủ nhật. Tôi thường được nghe: “Hãy cố gắng hết mình và Chúa sẽ lo những việc còn lại”. Kể cả khi đó, tôi vẫn không học được cách sống chung với nghịch lý. Tôi đã trải qua những cảm xúc tột đỉnh của lạc quan cũng như tột cùng của bi quan. Cảm giác như bất cứ quyết định nào của mình cũng đã có một kết cục định sẵn. Trong cả hai trường hợp, nó đều dẫn đến sự bất động. Tôi vừa không có nhu cầu phải làm gì vừa không thấy bất cứ ý nghĩa gì trong nó.
Đó là lý do tại sao, một trong những điều tôi rút ra khi đọc về những cuốn tự giúp. Chính là những lời hứa hẹn mà chúng đưa ra: nếu bạn cố gắng, bạn có thể thay đổi. Bạn có thể làm tốt hơn, và kết quả là, bạn xứng đáng với kết quả tốt hơn đó.
Thật không may là rất nhiều cuốn sách chỉ dừng ở đó. Hoặc có khi lại đi quá xa và khuyến khích người đọc đặt ra những kì vọng không tưởng. Điều nằm ngoài khả năng của họ, nó có thể dẫn đến sự trở ngại sáng tạo ngắn hạn. Đối với một số người, chỉ cần một chút niềm tin thôi là đã đủ. Kể cả khi nó đến từ một tác giả của một cuốn sách mà họ chả biết bạn là ai.
Hãy dành thời gian cho những người làm nuôi dưỡng kì vọng cho bạn
Một giáo viên đã nuôi dưỡng kì vọng trong tôi theo cách khá là kì lạ. Khi người đó dạy tôi về một triết lý tồn tại: cuộc sống không có ý nghĩa gì cả. Bài tập của cả lớp, theo đó, là hãy tạo ra ý nghĩa cho nó. Nghe có vẻ giống một âm mưu với những người hoài nghi. Nhưng nó là một bài tập tuyệt vời cho một nhóm học sinh 17 tuổi đang mất niềm tin. Những đứa trẻ mà chính chúng còn chưa nhận ra là chúng đang lạc lối.
Sau đó, tôi đã có được nhiều trải nghiệm may mắn. Tôi không vào được một chương trình mà tôi đã cực kì mong muốn được tham gia. Và một doanh nhân giàu kinh nghiệm đã nói với tôi rằng tôi không cần phải làm điều đó. Có một con đường khác, có lẽ là còn tốt hơn, mà không nằm trong ngôi trường đó. Nó không quá mơ hồ, nó rất cụ thể, chắc chắn, và rất khả thi. Hãy lấy tiền học phí, tham gia các hội thảo, và cố gắng gặp trực tiếp những người ra quyết định về các công việc đó. Mục tiêu đó đã chiếm trọn tâm trí tôi, nền tảng hiểu biết của tôi chưa bao giờ chỉ cho tôi một phương án như vậy.
Những gợi ý đúng thời điểm cho kì vọng
Những kì vọng của khi đó tôi dành cho sự nghiệp trường học bị giảm thấp. Nhưng lời nói và ý tưởng của người doanh nhân đó đã giúp tôi vực nó dậy. Thậm chí người đàn ông đó còn chẳng mong đợi rằng tôi có thể làm được điều đó. Nó chỉ đơn giản là một gợi ý. Nhưng nó phục vụ được một điều mà như Tyler Cowen viết:
“Trong một thời điểm quyết định, bạn có thể ảnh hưởng lớn tới nguyện vọng của một người khác, đặc biệt là ở người trẻ, với việc đơn giản là gợi ý họ làm một điều gì đó tốt hơn hoặc tham vọng hơn cái mà họ đang dự định. Nó không làm bạn mất gì cả, nhưng nó lại đem lại lợi ích lớn cho họ, và với thế giới rộng lớn này, đó có thể là một điều gì đó to lớn.
Điều này, thực chất, chính là một điều giá trị nhất mà bạn có thể làm với thời gian và cuộc đời của mình.”
Những lời động viên đúng lúc
Điều này cũng có thể phản ánh được những điều mà Seth Godin đã viết:
“Tấm gương mà chúng ta đưa ra cho người kế bên chính là một bức tranh quan trọng nhất mà họ từng thấy được.”
Gordon McKenzie làm việc hơn mười năm tại Hallmark Cards. Cuối cùng kết thúc với một chức danh khá kì lạ: Sáng tạo Nghịch lý. Công việc của ông ta là tham vấn với tất cả những ai đến gặp mình với một ý tưởng. Và ông ta, cuối cùng, luôn nói với họ rằng đó là một ý tưởng tốt. Một đoạn văn mà tôi luôn yêu thích trong cuốn sách của ông – Orbiting the Giant Hairball:
“Đa phần các công ty đầy rẫy những người rất nhanh nói không. Phần lớn những ý tưởng mới ra đời sẽ bị bắn hạ trước khi chúng có thời gian để mọc lông, chưa nói gì đến cánh. Khi tôi nói có với tất cả những người mang ý tưởng đến cho tôi, tôi chỉ đơn giản là tạo sự cân bằng cho sự bất cân bằng đó một chút. Và nó thực sự thành công. Mọi người có những đam mê cho ý tưởng của mình không cần quá nhiều sự khuyến khích. Một câu “được” trong một biển những câu “không” có thể tạo ra sự khác biệt.”
Như Jony Ive khi viết về Steve Jobs:
“Khi những suy nghĩ phát triển thành ý tưởng, dù chỉ là ý định, rất mong manh, ông ấy nhận định đó là một khoảng không linh thiêng. Ông ấy có một sự thấu hiểu sâu sắc đối với quá trình sáng tạo. Ông ấy hiểu rằng sáng tạo cần được đối xử với một sự tôn trọng hiếm hoi – không chỉ khi các ý tưởng đó là tốt hoặc trong tình huống thuận tiện.
Các ý tưởng đều mong manh. Nếu chúng được giải quyết, chúng sẽ không chỉ là những ý tưởng, chúng sẽ trở thành các sản phẩm. Cần có sự quyết tâm và không thể bị nuốt chửng bởi các vấn đề của một ý tưởng mới. Các vấn đề rất đơn giản để có thể hiểu và làm rõ, và chúng cần có không gian để thở. Steve tập trung vào các ý tưởng thực sự, dù cho nó có rời rạc và kì lạ đến đâu đi nữa.”
Điều này có ảnh hưởng lớn tới tôi và khả năng sáng tạo của mình, đặc biệt là trong quá trình sáng tạo. Một giải pháp đó là không nên đưa ra một phán xét nào cho một cơ hội, hoặc cho một ý tưởng, thay vào đó, hãy ngừng lại những phán xét đó đến khi bạn ít nhất đã có một bản thảo đầu tiên.
Đừng đánh giá thấp Hoặc đánh giá cao chính mình
Đồng thời với việc không nên đánh giá cao hoặc tự ảo tưởng chính mình, thì tầm quan trọng của việc không đánh giá thấp chính mình cũng lớn không kém. Kể cả khi tầm nhìn của bạn về tương lai có thể không thực tế lắm trong thời điểm hiện tại, bạn cần phải bắt đầu thu thập kinh nghiệm, và các mối quan hệ nếu bạn muốn biến nó thành hiện thực.
Đôi khi, nếu thực sự chỉ có 10% thành công, nếu như nó đủ quan trọng, thì bạn nên cho nó một cơ hội. Hãy lạc quan, nhưng cũng cần phải thật lòng với chính mình. Hãy nhớ những điều quan trọng, và đưa bản thân về phía kết quả tốt nhất có thể.
Một kì vọng không thực tế có thể là một điểm bắt đầu: điểm tiếp theo là đưa ra một kế hoạch để đưa mục đích thành hiện thực. Việc chỉ có mong muốn có được nhiều hơn là không đủ. Việc thực hiện nó để đưa bạn đến nơi mà bạn muốn mới tạo nên điều khác biệt.
Cùng đọc những chủ đề khác trong trang.