Hãy cùng tiếp tục tìm hiểu về sự đa dạng của chính loài người chúng ta trong bài viết này. Bài viết được tiếp nối từ bài viết tại đây.
Những mẫu vật của những con người lạc lõng
Kể cả khi đã bỏ những mẫu vật thuộc nhóm H. neanderthalensis này ra vào những năm 1990. H. sapiens – con người vẫn là một tập hợp khá lộn xộn. Điển hình có thể kể đến cá thể Skhūl V.
Mẫu vật này có niên đại khoảng 101.000 đến 8.000 năm trước tại hang Skhul, Israel. Nó nằm trong nhóm các book xương được khai quật vào cuối những năm 1920, đầu 1930. Nó được đặt tên là Palaeanthropus palestinus. Những mẫu vật có khuôn mặt nhô ra và hốc mắt sâu rõ ràng. Nên các nhà nhân chủng học lúc đó đã đưa ra một kết luận đơn giản theo hướng cũ. Đó là, chủng loài ở khoảng giữa của Neanderthals và “người bản địa” châu Úc. Sau 1950, mẫu vật Skhul cũng được đưa vào nhận dạng H. Sapiens.
Tuy nhiên, năm 2015, các nhà nghiên cứu chỉ ra rằng vòm miệng Skhul V nông và không thể có lưỡi ngắn và dày như chúng ta được. Đồng thời, dựa vào sự sắp xếp đốt sống cổ; thì thanh quản sẽ nằm phía sau chứ không phải phía trên xương ngực. Tóm lại, cá thể này trông không hề giống chúng ta; và cũng không thể phát ra được các thanh âm cơ bản của giọng nói của con người.
Vậy đó, không thể hiểu nổi tại sao Skhul V lại được đưa vào làm thành viên của H. Spaiens.
Skhul V và rất nhiều các mẫu vật khác vẫn được phân loại là H. Sapiens mặc dù chúng khác biệt với con người chúng ta không khác gì chúng ta khác biệt với Neanderthals. Khi nghiên cứu chúng, có vẻ như điểm chung duy nhất là chúng ta không có hộp sọ dài với vầng trán dốc.
Đặc điểm chung của loài người chúng ta
Qua vài chục năm nghiên cứu về các loại hộp sọ của con người trên tất cả các châu lục, tác giả kết luận rằng H. sapiens có một vài đặc điểm thể chất chủ chốt. Đó là không có sự nối liền giữa hai bên xương mày tại phía trên hốc mắt và nối qua khu vực mũi. Phần dưới khuôn mặt của chúng ta là dọc và hẹp hơn rất nhiều so với xương gò má. Quan trọng nhất, chúng ta là loài động vật còn tồn tại duy nhất có một cái cằm thực sự. Không chỉ là một phần nhô lên, mà là hẳn một phần xương chữ T nằm ngược. Thứ mà sẽ dần biến thành hình tam giác khi một người già đi.
Bằng các đặc điểm để định nghĩa H. sapiens, rất nhiều các hóa thạch khác, bao gồm cả Skhul V; Omo 1 và 2; và các mẫu vật từ Herto, Ethiopia đều không đạt tiêu chuẩn. Tất cả các giống người đồ đá sớm châu Âu, như Cro-Magnon, thì lại có các đặc điểm này; nên họ mới là H. sapiens. Tác giả kết luận rằng có thể nói mẫu vật H. sapiens sớm nhất được tìm thấy là ở hang Border, Nam Phi, có niên đại khoảng 174.000 năm.
Theo quan điểm của mình, tác giả cho rằng phân loại H. sapiens hiện tại bao gồm các mẫu vật đại diện cho ít nhất một vài loài khác nhau. Đây mới là họ hàng gần chúng ta nhất đã tuyệt chủng. Thậm chí còn gần hơn của Neanderthals và loài gần đây được định nghĩa là “Người rồng” – Homo Longi, được tìm thấy tại Trung Quốc.
DNA không phải là vạn năng trong bức tranh tiến hóa của con người
Nhiều người cho rằng DNA có thể chỉ ra chính xác bức tranh tiến hóa của loài người. Điều này là không đúng.
Thứ nhất, DNA chỉ có thể được trích xuất thành công từ một vài hóa thạch, bao gồm Neanderthals; một vài mẫu của người đồ đá sớm và một vài người gần cận đại; một vài xương ngón tay từ hang Denisova, và hai đoạn xương từ Sima de los Huesos, Tây Ban Nha. Bởi DNA thường bị xói mòn trong khoảng 100.000 năm; nên chúng ta chỉ có thể có DNA từ một vài mảnh vỡ nhỏ lẻ của hóa thạch; việc phân tích DNA bị thiếu rất nhiều mảnh ghép quan trọng. Và còn một luận định nữa: DNA được xác định là của Neanderthal bởi hóa thạch được xác định là như vậy; và sau đó nó được sử dụng để nhận diện các hóa thạch Neanderthals khác, kể cả khi nó trông không giống Neanderthal.
Trong khi có những sự giống nhau nhất định giữa chúng ta và Neanderthal về DNA. Và chúng cũng đã được giải thích như là bằng chứng giao huyết giữa hai loài. Nhưng những sự giống nhau này có thể chỉ là một vài biểu hiện thông thường của mã gien này mà thôi, điều này là thường thấy trong nhiều loài.
Ý tưởng tiên phong nhưng lại trở thành rào cản
Trong nỗ lực giải thích cho lý thuyết giao huyết như là cội nguồn của sự giống nhau về gien giữa chúng ta và Neanderthals; mọi người đôi khi quên mất câu hỏi chính: Nếu con người và Neanderthals thực sự có chung sống như các nhà nhân chủng học phân tử vẫn nhận định – điều mà chưa được ủng hộ bởi các nhà khảo cổ học hay các bằng chứng cổ sinh vật học – Liệu rằng họ có nhận định phía đối diện là một bạn tình tiềm năng?
Với câu hỏi này, tác giả đưa ra ý kiến phủ nhận. Bởi đơn giản họ trông quá khác nhau. Kể cả tại thời điểm hiện tại, các nhóm săn bắt-hái lượm vẫn thường bắt đầu xung đột khi họ gặp nhau. Và đã có bằng chứng từ 49.000 năm trước tại El Sidron, rằng Neanderthal đã tự ăn thịt những Neanderthal khác.
Khi mà Dobzhansky lần đầu tiên chống lại sự đa dạng phân loại của loài người, ý tưởng của ông đã mang một ý nghĩa tốt đẹp rằng, nếu các mẫu vật khác nhau như Neanderthals, H. rhodesiensis, và con người hiện đại đều thuộc về một loài, thì sự khác biệt giữa những người đang sống trở nên không đáng kể. Con người chúng ta đều là một, bình đẳng như nhau, không có nhóm nào thấp hơn nhóm nào. Điều này vẫn hoàn toàn đúng: Tất cả con người hiện đại rõ ràng có hình thái của H. sapiens. Nhưng thế giới hiện tại không nên làm che mở góc nhìn của chúng ta về quá khứ.
Kết luận
Từ đó, tác giả kết luận. Trong khi hành động của Dobzhansky trước sự thanh lọc sắc tộc của Đức quốc xã là đáng tuyên dương, những di sản mà ông để lại, mà Mayr đã chuyển nghĩa sang phân loại học, vẫn là một rào cản cho rất nhiều các nhà cổ nhân chủng học trong việc nhìn nhận về các giai đoạn tiếp hóa sau của con người: Thiên về chuyển dịch dòng giống hơn là đa dạng về loài.
Theo tác giả, toàn bộ cái cây tiến hóa của loài người, kể cả rất lâu sau khi giống loài của chúng ta mới xuất hiện, đều là một đống lộn xộn của các nhánh và cành cụt. Lịch sử tiến hóa của con người rất phức tạp, và chúng ta cần đón nhận điều đó.